سرب فلزی با علامت اختصاری Pb، عدد اتمی 82، جرم اتمی 207.9، دانسیته 11.35g/cm3 به رنگ آبی خاکستری است که در مجاورت هوا تیره می‌شود. این فلز در مقادیر پایین در طبیعت وجود دارد.

ایزوتوپ‌های 204/206/ 207 و 208 از این فلز شناخته شده است. از خواص مهم این فلز می‌توان به مقاومت بالا در برابر خوردگی به‌ویژه مقاومت در برابر اسیدسولفوریک اشاره کرد. مقاومت این فلز در برابر خوردگی با اسیدکلریدریک کمتر از اسید سولفوریک است و در برابر اسید نیتریک مقاومتی ندارد و در آن حل می‌شود.

اسیدفلوئوریک رقیق نیز بر سرب تاثیری ندارد. اسید تارتاریک و اسید استیک نیز به کندی بر این فلز تاثیر گذارند. سرب نه‌تنها در برابر خوردگی مقاوم است؛ بلکه رسانایی نسبتا ضعیفی نیز دارد.

کانی­ های اصلی سرب شامل: گالن، سروزیت، آنگلزیت و ولفنیت و کانی­ های فرعی همراه سرب شامل: ژامزونیت، بولانژریت، زینکیت، پیرومورفیت، میتنریت، وانادینیت، ماسیکوت، مینیوم، پلاتنریت، فسژنیت و کوتونیت است.

روی با علامت اختصاری Zn، عدد اتمی30، جرم اتمی 65.38 و دانسیته 14.7gr/cm3 فلزی سفید رنگ مایل به آبی یا نقره‌ای در پوسته زمین است.

روی خالص بسیار نرم بوده و در حرارت معمولی ترد و شکننده است. این فلز سخت‌تر از فلز قلع و نرم‌تر از مس بوده و با ضربات چکش می‌شکند. با توجه به این ویژگی‌ها در دمای عادی نمی‌توان این کانی را نورد کرد؛ اما در دمای 100 الی 150 درجه سانتیگراد می‌توان این فلز را به‌راحتی نورد کرده و تبدیل به ورق کرد.

فلز روی دارای 5 ایزوتوپ پایدار شامل 64/66/67/68 و 70 است. حفاظت مناسب پوشش‌های این فلز در برابر خوردگی از ویژگی‌های تکنیکی مهم آن به‌شمار می‌رود. در مجاورت اکسیژن لایه‌ای از ZnO در سطح فلز تشکیل شده و از اکسیداسیون بعدی آن جلوگیری می‌شود؛ زیرا ZnO در برابر اکسیژن آب و املاح دریایی مقاوم است، اما این فلز در بازها و اسیدهای رقیق به‌راحتی حل می‌شود. سنگ‌های معدنی حاوی روی معمولا در ترکیب با عناصری از قبیل سرب، مس، طلا، نقره و سایر فلزات یافت می‌شوند. این فلز در طبیعت عمدتا به‌صورت ترکیب سولفوری وجود دارد.

کانی­های اصلی روی شامل: اسمیت زونیت، ویلمیت، همی مورفیت، گوسلاریت، فرانکلینیت و هیدروزینکیت و کانی های فرعی همراه روی شامل: گالن، سروزویت و  آنگلوزیت است.

 

فراوانی معادن سرب و روی در ایران

در ایران 81 معدن سرب و روی وجود دارد که 52 معدن از آن‌ها در حال حاضر از معادن فعال محسوب می‌شوند.  همان‌طور که بیان شد، کانسارهای سرب و روی شرایط و محیط تشکیل یکسان داشته و دارای ژنز مرتبط با هم هستند. از این رو در طبیعت همراه با یکدیگر یافت می‌شوند. به همین دلیل از 52 معدن فعال مذکور، 45 معدن اشتراکی سرب و روی، 3 معدن سرب و 4 معدن روی هستند. معادن مهدی‌آباد، انگوران، ایرانکوه و نخلک مهم‌ترین معادن این بخش در کشورمان محسوب می‌شوند. با توجه به ارزیابی‌های انجام شده، معدن سرب و روی انگوران زنجان در حال حاضر تولید‌کننده اصلی سرب و روی بوده و بالاترین عیار سرب و روی کشور نیز متعلق به این معدن است.

معادن اصلی سرب و روی ایران: معدن سرب و روی انگوران، معدن سرب و روی مهدی‌آباد، معدن سرب و روی ایرانکوه، معدن سرب و روی نخلک،  رده‌بندی کانسارهای سرب و روی.

دیدگاه ها غیر فعالند